воскресенье, 30 октября 2016 г.

ერთიანობა - გადარჩენის ერთადერთი იმედი



ერაყი, ლალიშის სალოცავთან, მდინარის ორი მხარე: ერთ მხარეს ტყვედ წაყვანილი, შავებში ჩაცმული, ჯაჭვით გადაბმული გოგონები არიან. მეორე მხარეს დღესასწაულის შემდეგ, ლალიშის სალოცავიდან გამოსული, თეთრებში ჩაცმული ხალხი ტყვედ წაყვანილი გოგონებისთვის ლოცულობს და მზეს სთხოვს მათ გადარჩენას.

გობელინში შესრულებული ეს ნამუშევარი, საქართველოში მცხოვრებ ეზიდ მხატვარს, ბასე ჯაფაროვას ეკუთვნის. თუმცა, ეს ერთადერთი ნამუშევარი არ არის, რომელშიც ომია გადმოცემული. უკვე რამდენიმე წელია, მხატვრის აბსტრაქციული ნამუშევრები ეზიდურმა კულტურამ და ომის თემამ შეცვალა. ომმა, რომელიც მხატვრის შემოქმედებაში არის ნაცრისფერიც და ფერადიც: „ერაყში განვითარებულმა მოვლენებმა ჩემზე ძალიან იმოქმედა, ვინერვიულე და ბევრი ნამუშევარი შევქმენი. ნამუშევრებში, დევნილებს ეზიდური კულტურისთვის დამახასიათებელ ფერად ტანსაცმელს ვაცმევ, რაც იმედს მაძლევს, რომ ოდესმე აუცილებლად დასრულდება ეს საშინელება“, - ამბობს ბასე ჯაფაროვა.

ბასე ჯაფაროვა საქართველოში დაიბადა და გაიზარდა. მისი სამშობლო საქართველოა, მაგრამ ის იმ ხალხის შთამომავალია, რომელმაც საუკუნის წინ უარი თქვა სარწმუნოების შეცვლაზე და საკუთარი, ეზიდური კულტურის შესანარჩუნებლად საქართველოში ჩამოვიდა. „იცით, ეზიდურ კულტურაში ასეა, თუ არ იცავ რელიგიას, არ ხარ ეზიდი. არ შეიძლება სისხლის აღრევა. ჩვენმა წინაპრებმა სწორედ ამიტომ მიატოვეს საკუთარი ქვეყანა, გახდნენ დევნილები, რომ სარწმუნოება არ შეეცვალათ, საკუთარი ადათ-წესები და ტრადიციები შეენარჩუნებინათ, რასაც, უამრავი ბავშვისა და ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა“. 

დღეს, 100 წლის მერე, ისტორია მეორდება. უკვე სამი წელია, ერაყში მცხოვრები ეზიდები სიცოცხლისთვის იბრძვიან. ყოველდღიურად მსოფლიოს ყველა ქვეყნის მედიასაშუალებები ავრცელებენ ინფორმაციას დანგრეული და განადგურებული ტერიტორიების, უდანაშაულო და მშვიდობიანი მოსახლეობის დაღუპვის, ტყვედ წაყვანილი ქალების, უამრავი დევნილის შესახებ.

ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით, საერთაშორისო ადვოკატმა ამალ ქლუნიმ მსოფლიო საზოგადოებას მიმართა: „მე, როგორც გაეროს მხარდამჭერს, მრცხვენია, რომ სახელმწიფოს არ შეუძლია გენოციდის აღმოფხვრა; მე, როგორც იურისტს, მრცხვენია მართლმსაჯულების არარსებობის გამო; მე, როგორც ქალს, მრცხვენია, რომ გოგონებს ყიდიან და იყენებენ, საბრძოლო მოედნად; საშინელებაა, მოისმინო ამ გოგონების ამბავი და გააცნობიერო, რომ ჩვენ არაფერს ვაკეთებთ; მინდა გითხრათ, რომ ჩემთვის დიდი პატივია აქ ყოფნა, მაგრამ მე,  როგორც ადამიანს, მრცხვენია, რომ ჩვენ ყურს არ ვუგდებთ მათ ყვირილს, დახმარებას რომ ითხოვენ...“

ბასე ჯაფაროვა თვლის, რომ „ომი, პირველ რიგში, ტერიტორიის გამოა. მდიდარი ადგილია, სადაც მოიპოვება ნავთობი და ოქრო. ძალიან ცუდი მდგომარეობაა. ტყვედ წაყვანილმა არაერთმა გოგონამ თავი მოიკლა. ბევრი ისევ ტყვედ არის. ეზიდური დამწერლობა, კულტურა, თუ რამე არსებობდა, ყველაფერს ანადგურებენ და იტაცებენ“.

ბასე ჯაფაროვას საქართველოში პრობლემები არასდროს ჰქონია. ყოველთვის მრავალი მეგობარი ჰყავდა. ცუდს ვერაფერს იხსენებს ვერც 90-იანი წლებიდან, როცა საქართველოში ეთნიკური ნიშნით, ადამიანების გარჩევა დაიწყო და ისე, როგორც სხვა ეთნიკური წარმომადგენლები, იეზიდების არაერთი ოჯახი საქართველოდან წავიდა. ამბობს, რომ მათი წასვლა საქართველოდან ეკონომიკურმა სიდუხჭირემ გამოიწვია: „მე მრავალეროვან საქართველოში გავიზარდე, სადაც ყველა მეგობრულად ვცხოვრობდით. ერთმანეთისგან ბევრ რამეს ვსწავლობდით. ვეცნობოდით ერთმანეთის კულტურას და წეს-ჩვეულებებს.

13 წელი მუსკომედიის და მეტეხის თეატრებში ვიმუშავე, თავისუფალ დროს გობელენებს ვქსოვდი. ამ მხრივ ბედნიერი ვარ. ათი წელი ვიცხოვრე საბერძნეთში, მაგრამ საქართველოსადმი ნოსტალგიამ უკან დამაბრუნა. იმ პერიოდის ჩემს შემოქმედებაშიც საქართველოს ნოსტალგიაა გადმოცემული. აქ სხვა სიყვარული და სითბოა, რომელიც სხვა ქვეყნებში უკვე აღარ არსებობს“.  
  
საბერძნეთში საქართველო ენატრებოდა, საქართველოში კი, საკუთარ ქვეყანაში თუნდაც ერთხელ მოხვედრაზე დღემდე ოცნებობს. პირდებოდნენ გამოფენის გაკეთებასაც, მაგრამ დაპირება დაპირებად დარჩა: „ერაყიდან საქართველოში რომ ჩამოდიოდნენ ეზიდები, თუნდაც ხილს რომ შეჭამდნენ, ამბობდნენ, ჩვენს მიწაზე უფრო ტკბილი და გემრიელიაო. ვუყურებდი მათ, ვფიქრობდი და ჩემთვის ვნატრობდი, ნეტა ერთხელ დამანახვა, საიდან არის ჩემი მამა-პაპა. თუმცა, ალბათ, მუდმივად იქაც ვერ ვიცხოვრებდი. მე ახლა საქართველოს გარდა, სხვა სამშობლო ვერ წარმომიდგენია“.

ბასე ჯაფაროვას ძალიან მოსწონს, რომ დღევანდელი ახალგაზრდობა უფრო კარგად აზროვნებს, უფრო დამოუკიდებელი და თავისუფალია. მაგრამ, გული სწყდება, რომ ეზიდი ახალგაზრდები საკუთარ ტრადიციებსა და წეს-ჩვეულებებს ივიწყებენ. მისი შემოქმედების მთავარი თემაც სწორედ ამიტომ გახდა ეზიდური კულტურა. 

„ყველაზე კარგად ბავშვობიდან ჩემი მშობლების ლოცვა მახსოვს. აღმოსავლეთისკენ დადგებოდნენ და ლოცულობდნენ: 72 ნაციონალ ერს გაუმართლე ცხოვრებაში და მათთან ერთად ჩვენც კარგად გვამყოფე. ლმობიერება, სიყვარული, პატივისცემა, მორიდება, -ყველაფერი იყო მათში. ჩვენ, ეს გვინდა თუ არ გვინდა, მოგვყვება. დღევანდელი ახალგაზრდობა კი, ძალიან შეიცვალა. უმრავლესობას არ აინტერესებს საკუთარი ენაც კი. გისმენენ, მაგრამ არ აინტერესებთ. იცით, თითქოს თაობებს შორის გაწყდა კავშირი. დრო მალე გარბის, სხვა პრიორიტეტები და ღირებულებები გაჩნდა.

ნელ-ნელა ქრება ჩვენი ტრადიციული ქორწილი, სადაც ყველა ეზიდური კულტურისთვის დამახასიათებელ ტანსაცმელში მიდიოდა. უამრავი ხალხი მოდიოდა მხოლოდ ამ ტანსაცმლის, პატარძლის, ეზიდური ცეკვის სანახავად. დღეს კი ეს ყველაფერი მხოლოდ იმ ოჯახებშია შემორჩენილი, სადაც უფროსი თაობა ჯერ კიდევ ცოცხალია. მე კი, მენატრება ეს ყველაფერი და ვცდილობ, ნოსტალგია ჩემს შემოქმედებაში გადავიტანო. იქნებ, ასე მაინც შემორჩეს სამყაროს ეზიდური კულტურა“.

ორი წელია ვარკეთილში ეზიდური სალოცავი და კულტურის სახლი აშენდა. დღეს, ბასე ჯაფაროვას და საქართველოში მცხოვრები ეზიდი ხალხის ერთადერთი იმედი ეს ადგილია. ბასე ჯაფაროვა კულტურის სახლში ბავშვებს ხატვას ასწავლის. აქვეა, ეზიდური ცეკვის წრეც.

„რაც სალოცავი და კულტურის სახლი აშენდა, ნელ-ნელა ვაკოწიწებთ ჩვენს ხალხს და მოდიან კიდეც. მათ შორის, არიან ახალგაზრდებიც. ჯერ მოზარდებში კიდევ არის ინტერესი, მაგრამ არ ვიცი, რა გამოვა. პირველად ტაძარში შემყავს ბავშვები, რადგან რაც არ უნდა წაუკითხო და მოუთხრო, არაფერი გამოვა, თუ ის სულიერება არ იგრძნეს, რაც მათ რელიგიაში და  კულტურაში არსებობს. არის რაღაცები, რაც არ უნდა დაკარგო. თუ ადამიანმა ერთ რწმენაზე თქვა უარი, ის სხვა რწმენაზეც უარს იტყვის. ის დაკარგული ხალხია...“

მედიასაშუალება ezidi.news-ის ინფორმაციით, 2014 წლის აგვისტოში, როცა ისლამური სახელმწიფოს წარმომადგენლებმა ქალაქი შანგალი დაიკავეს, დაახლოებით ექვსი ათასამდე ეზიდი, მათ შორის ქალები და ბავშვები ტყვედ აიყვანეს. ამავე მედიასაშუალების ინფორმაციით, გაეროს მონაცემებით, დღემდე სამი ათასამდე ეზიდი ქალი და ბავშვი ტყვედ იმყოფება, რომელთა ბედიც კითხვის ნიშნის ქვეშ არის.

„ერთადერთი, რაც გადაგვარჩენს, სიყვარული და ერთიანობაა. ეზიდები ძალიან ძლიერი, მებრძოლი ხალხია და ერთიანობის გრძნობა რომ გვქონდეს, ალბათ, არც ამდენი პრობლემა გვექნებოდა“, - ამბობს ბასე ჯაფაროვა.

მზევინარ ხუციშვილი

P.S. სურვილისამებრ ვაზიარებთ. არ ვგლიჯავთ ტექსტს. სააგენტოები, საიტები არ „ვაკოპირებთ“...











Комментариев нет:

Отправить комментарий